Алхимиктер арманы: ғалымдар қорғасыннан қалай алтын алды?

Орта ғасырлардағы алхимиктердің арманы ақыры шындыққа айналды. Ғалымдар Үлкен адронды коллайдерде (БАК) жүргізілген тәжірибе кезінде қорғасынды алтынға айналдырудың жолын кездейсоқ тапты, - деп хабарлайды Almaty.tv.

Ғылымда қорғасын мен алтынның химиялық құрылымы әртүрлі екені белгілі: қорғасын атомында алтынға қарағанда үш протон артық. Сондықтан жай химиялық реакциялар арқылы бірін екіншісіне айналдыру мүмкін емес деп есептеліп келген. Алайда ядролық физика бұл түсінікті өзгертті.

Физикалық процесс: Протондарды «жұлып алу»

Ғалымдар Әлемнің пайда болу сәтін (Үлкен жарылыс) зерттеу мақсатында ALICE экспериментін жүргізу барысында қорғасын ядроларын жарық жылдамдығына жақын қарқынмен соқтығыстырған.

• Әдіс: Ядролар бетпе-бет соқтығысқанда толық бұзылады. Бірақ олар бір-біріне өте жақын өткенде, арада жойқын электромагниттік өріс пайда болады.
• Нәтиже: Бұл өріс ядролардың тербелуіне және одан протондардың бөлініп шығуына мәжбүрлейді. Егер ядродан дәл үш протон түсіп қалса, қорғасын алтынға айналады.

«Біз жүргізген есептеулер бойынша, мұндай соқтығысулар секундына шамамен 89 мың алтын ядросының пайда болуына әкеледі», — деп хабарлайды зерттеушілер.

Өндіріс пе, әлде ғылыми жетістік пе?

Бұл жаңалық сенсация болғанымен, оның экономикалық тиімділігі әлі де төмен.

1. Мөлшері: Тәжірибе барысында алынған алтынның көлемі өте аз — небәрі 29 триллионнан бір грамм.

2. Бақылау: Алтын ядролары тікелей көрінбейді, олардың бар екені ядродан бөлініп шыққан протондарды есептейтін арнайы детекторлар арқылы жанама түрде анықталды.

Бұл жетістік алтын өндірісін өзгерте қоймаса да, адамзаттың материяны басқару қабілетінің жаңа деңгейге шыққанын көрсетеді.