Қазақстанда 2026 жылы бала тууына байланысты қанша төлемақы төленеді

Қазақстанда мемлекет бала туған кезде барлық азаматтар мен резиденттерге – табыс деңгейіне және ананың ресми жұмыс істеген-істемегеніне қарамастан – жәрдемақы төлейді. Қолдау екі бөліктен тұрады: бала тууына байланысты біржолғы төлем және бала күтімі бойынша ай сайынғы жәрдемақы, деп хабарлайды Аlmaty.tv. 

Бала тууына байланысты біржолғы жәрдемақы

Біржолғы жәрдемақы – баланың тууы тіркелгеннен кейін отбасыға бір рет төленетін төлем. Ол әр балаға жеке тағайындалады: бір бала туған кезде де, егіз, үшем және одан көп бала дүниеге келген жағдайда да.

2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап айлық есептік көрсеткіш (АЕК) 4 325 теңге болып белгіленді. Жәрдемақы мөлшерлері осы көрсеткішке негізделіп есептеледі.

• Бірінші, екінші және үшінші балаға – 38 АЕК, яғни 164 350 теңге

• Төртінші және одан кейінгі балаларға – 63 АЕК, яғни 272 475 теңге

Бұл төлем жалақыға, әлеуметтік мәртебеге немесе ресми жұмыстың бар-жоғына байланысты емес – баланың тууын рәсімдеген барлық отбасылар алады.

1,5 жасқа дейінгі бала күтімі бойынша ай сайынғы жәрдемақы (жұмыс істемейтіндерге)

Біржолғы төлемнен бөлек, мемлекет бала 1,5 жасқа толғанға дейін ай сайын жәрдемақы төлейді. Бұл жәрдемақы міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатыспаған, яғни ресми түрде жұмыс істемеген және декреттік демалыс рәсімдемеген ата-аналарға арналған.

• бірінші балаға – 5,76 АЕК (айына 24 912 теңге);

• екінші балаға – 6,81 АЕК (29 453 теңге);

• үшінші балаға – 7,85 АЕК (33 951 теңге);

• төртінші және одан кейінгі балаларға – 8,90 АЕК (айына 38 492 теңге).

Бұл сомалар бекітілген және отбасының табысына тәуелді емес.

Жұмыс істейтін ата-аналарға қандай төлемдер қарастырылған

Егер анасы немесе әкесі ресми түрде жұмыс істеп, олар үшін әлеуметтік аударымдар төленген болса, жүктілік, босану және бала күтімі бойынша төлемдер Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры (МӘСҚ) арқылы тағайындалады.

Бұл жағдайда қолдау екі бөліктен тұрады:

• жүктілік пен босануға байланысты біржолғы төлем;

• 1,5 жасқа дейінгі бала күтімі бойынша ай сайынғы төлем.

Негізгі айырмашылығы – мұндай жәрдемақылардың мөлшері ресми орташа табысқа тікелей байланысты.

Жүктілік және босану бойынша төлем

Бұл төлем декреттік демалыстың бүкіл кезеңіне (әдетте 126 күнтізбелік күн) бір рет тағайындалады. Есептеу үшін соңғы 12 айдағы орташа айлық ресми табыс алынып, ол 4,2 коэффициентіне көбейтіледі. Алынған сомадан 10% міндетті зейнетақы жарнасы ұсталады.

Мысалы, орташа айлық жалақы 500 мың теңге шамасында болса, төлем мөлшері шамамен 2,1 млн теңге (ұсталымға дейін), ал қолына шамамен 1,9 млн теңге алады.

1,5 жасқа дейінгі бала күтімі бойынша ай сайынғы төлем

Декреттік демалыс аяқталғаннан кейін жұмыс істейтін ата-анаға бала 1,5 жасқа толғанға дейін ай сайынғы төлем тағайындалады. Ол әлеуметтік аударымдар жүргізілген ресми табыс негізінде есептеледі.

Есептеу тәртібі келесідей: соңғы 24 айдағы барлық табыс қосылып, 24-ке бөлінеді (әйел осы кезеңнің барлығында жұмыс істемеген болса да). Шыққан соманың 40%-ы алынады, содан кейін 10% зейнетақы жарнасы ұсталады. Есепке алынатын табыс 7 ең төменгі жалақыдан (ЕТЖ) аспауы тиіс.

2026 жылы ең төменгі жалақы 85 000 теңге, сәйкесінше 7 ЕТЖ – 595 мың теңге.

Орташа жалақысы шамамен 500 мың теңге болған жағдайда, ай сайынғы төлем мөлшері 200 мың теңге шамасында болады. Бұл төлем бала 1,5 жасқа толғанға дейін ай сайын төленеді.

Жәрдемақы мөлшері неге байланысты

Төлем сомасына бірнеше фактор әсер етеді.

Біріншіден, АЕК мөлшері. Жәрдемақылар айлық есептік көрсеткішке байланғандықтан, АЕК өскен сайын төлемдер де автоматты түрде қайта есептеледі. 2026 жылы есептеулер 4 325 теңге АЕК негізінде жүргізіледі.

Екіншіден, баланың реттік саны. Бала саны артқан сайын біржолғы төлем мен жұмыс істемейтіндерге арналған ай сайынғы жәрдемақы да жоғары болады.

Үшіншіден, әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу. Жұмыс істейтін ата-аналар МӘСҚ арқылы төлем алады, мұнда негізгі фактор – ресми табыс.

Бұл ереже жеке кәсіпкерлерге де қатысты: егер әлеуметтік аударымдар тұрақты әрі жеткілікті табыстан төленіп отырса, жәрдемақы мөлшері жоғары болады.

Жәрдемақыға қалай өтініш беруге болады

Қазақстанда бала тууына байланысты мемлекеттік жәрдемақыларды алу үшін өтінішті үш тәсілмен беруге болады.

ЦОН арқылы. Халыққа қызмет көрсету орталығына жеке барып, электрондық кезек алып, маманға құжаттарды тапсыру қажет.

eGov.kz порталы немесе мобильді қосымша арқылы. Барлық жәрдемақы түрлеріне онлайн өтініш беруге болады. Авторизация ЭЦҚ немесе SMS арқылы бір реттік парольмен жүзеге асады. Мобильді қосымшада пароль немесе Face ID арқылы кіру мүмкіндігі бар.

Мобильді банкинг арқылы. «Мемлекеттік қызметтер» → «Жәрдемақылар мен төлемдер» → «Балаға арналған жәрдемақылар» бөлімін таңдау қажет.

Қай тәсілмен өтініш берсеңіз де, арнайы әлеуметтік шот қажет – барлық мемлекеттік жәрдемақылар тек осы шотқа аударылады.

Қандай құжаттар қажет

Бала тууына байланысты біржолғы жәрдемақыны рәсімдеу үшін мыналар қажет:

• баланың туу туралы куәлігі (немесе асырап алу туралы сот шешімі – қажет болған жағдайда);

• өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжат;

• әлеуметтік шоттың банк реквизиттері;

• қорғаншылар үшін – қорғаншылық белгіленгенін растайтын құжат.

Оқи отырыңыз: 2026 жылы қазақстандықтар қанша күн демалады