Наурыз және молшылық: Қазақстанда дәнді дақылдар көлемі қаншаға артты

Көктемнің шырайлы мерекесі – Наурыз мейрамы молшылық пен берекенің, жаңару мен татулықтың символы саналады. Бұл күндері қазақ дастарқаны ерекше жайылып, ұлттық тағамдар ұсынылады. Соның ішінде басты орын алатыны – Наурыз көже, деп хабарлайды Almaty.tv.

Наурыз – ырыс пен молшылықтың мерекесі

Дәнді дақылдар – қазақ дастарқанының негізі әрі әр шаңырақтағы ырыс-несібенің белгісі. Ауыл шаруашылығы саласындағы оң көрсеткіштер де елдегі берекенің артып келе жатқанын аңғартады.

Ұлттық статистика бюросының дерегінше, 2025 жылы қазақстандық диқандар 259,4 млн центнер дәнді және бұршақ дақылдарын жинады. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 2,9%-ға артық.

Жиналған өнімнің басым бөлігін бидай құрайды – 193,2 млн центнер. Сонымен қатар:

• арпа – 35,9 млн ц;
• күріш – 5,2 млн ц;
• сұлы – 2,7 млн ц;
• қарақұмық – 769,7 мың ц;
• қарабидай – 309,3 мың ц;
• тары – 299,5 мың ц;
• құмай жүгері – 176,2 мың ц.

Дәнді дақылдардың негізгі үлесі Ақмола, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарына тиесілі.

Наурыз көже – жеті дәмнің үйлесімі

Наурыз мейрамында әзірленетін ең басты тағам – Наурыз көже. Оның мәні тек тағамда емес, мазмұнында жатыр. Қазақ халқы бұл көжені «жыл бойы тоқшылық болсын» деген ырыммен дайындаған.

Дәстүр бойынша Наурыз көже жеті түрлі дәмнен жасалады. Әр өңірде құрамы сәл өзгеруі мүмкін, бірақ негізінен мына өнімдер қосылады:

• бидай;
• тары немесе күріш;
• арпа;
• ет (көбіне сүр ет);
• сүт немесе айран;
• су;
• тұз.

Кейде оған қосымша ретінде бұршақ, жүгері, құрт немесе басқа да дәнді дақылдар қосылады. Бұл – дастарқанның молшылығын білдіреді.

Дән – берекенің белгісі

Наурыз көжеге қосылатын әрбір дән – тоқшылық пен ырыстың нышаны. Сол себепті жоғарыда аталған бидай, арпа, күріш, тары секілді дақылдар тек ауыл шаруашылығы өнімі ғана емес, ұлттық мәдениеттің де ажырамас бөлігі.

Наурыз – тек мереке емес, табиғатпен үндесіп, жаңа жылды жаңарған көңіл-күймен қарсы алатын ерекше кезең. Ал мол өнім мен ақ дастарқан – сол жаңарудың басты белгісі.

Оқи отырыңыз: Жарты миллион бала бір мезгілде көпшілікке танымал күйлерді орындады