Қасым-Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында сөз сөйледі

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның өтпелі кезеңге аяқ басқанын айтып, ел тағдырына тікелей әсер ететін ауқымды өзгерістер жүзеге асырылып жатқанын мәлімдеді. Мемлекет басшысы бұл туралы Үкіметтің кеңейтілген отырысында сөйлеген сөзінде айтты, деп хабарлайды Almaty.tv..

Президент Қызылордада өткен Ұлттық құрылтай отырысында конституциялық реформаның негізгі бағыттары жария етілгенін еске салды. Оның айтуынша, соңғы жарты жыл ішінде қоғамда Конституцияға қатысты жан-жақты әрі ашық пікір алмасу жүрді. Осы ұсыныстарды жүйелеу және сараптау мақсатында 130 адамнан тұратын Конституциялық комиссия құрылған. Бұл комиссия ауқымы мен кәсіби деңгейі жағынан еліміз үшін бұрын-соңды болмаған құрылым саналады және оның құрамына шетелдік сарапшылар енгізілмеген.

Мемлекет басшысы азаматтарға өз пікірін білдіруге толық мүмкіндік берілгенін атап өтті. Былтыр қазан айынан бері eGov және eOtinish мемлекеттік цифрлық платформалары арқылы бірнеше мың ұсыныс келіп түскен. Комиссия барлық өтініштерді мұқият қарап, тиісті түзетулер әзірлеген. Конституциялық комиссияның жұмысы ашық форматта жүргізіліп, реформалар тікелей эфир арқылы халық назарына ұсынылды. Бұл – «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» қағидатының нақты көрінісі.

Президенттің айтуынша, Конституциялық комиссияның он отырысы өтіп, түзетулердің көптігі ескеріле отырып, жаңа Конституция қабылдау қажет деген ортақ шешімге келген. Соған сәйкес қаңтар айында жаңа Конституцияның алғашқы жобасы жарияланып, қоғамда қызу талқылау басталған. Бұл үрдіс азаматтардың саяси мәдениеті мен белсенділігінің артқанын көрсетеді.

Мемлекет басшысы «Әртүрлі көзқарас – біртұтас ұлт» және «плюрализмге – ашықпыз, экстремизмнен – қашықпыз» қағидаттарының маңызын атап өтіп, қоғамдық диалогтің дамуы елдің тұрақты ілгерілеуіне жол ашатынын айтты. Оның сөзінше, қоғам назарына мүлде жаңа, сапалық тұрғыдан жаңарған құжат ұсынылып отыр.

Жаңа Конституция жобасы «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» тұжырымдамасына негізделеді. Соңғы жылдардағы реформалар Қазақстанның суперпрезиденттік басқару жүйесінен бас тартып, беделді Парламенті бар президенттік республикаға өткенін айқындайды. Ұсынылып отырған өзгерістер – осы үдерістің заңды жалғасы.

Президент 2022 жылғы конституциялық реформа мемлекет басқару жүйесін түбегейлі жаңарту қажеттігін көрсеткенін айтты. Жаңа түзетулер билік өкілеттіктерін қайта бөлуге, тежемелік әрі тепе-теңдік жүйесін нығайтуға, сондай-ақ саяси институттардың тиімділігі мен тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, «адам мемлекет үшін емес, мемлекет адам үшін» қағидаты айқын бекітілген.

Өзгерістердің басты мақсаты – азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау. Жаңа Конституция жобасына адвокатура туралы жеке бап енгізіліп, мемлекеттің зайырлы сипаты нақтыланған. Неке ер мен әйелдің теңқұқылы одағы ретінде айқындалып, дәстүрлі құндылықтарды сақтау көзделген. Табиғатты қорғау мәселесіне де ерекше мән берілген.

Сонымен бірге тұрғын үйге қол сұғылмаушылық нормасын күшейту ұсынылып, сот шешімінсіз тұрғын үйден мәжбүрлеп шығаруға тыйым салу қажеттігі айтылды. Президент бұл әлеуметтік норманың жаңа Конституцияның сипатына толық сәйкес келетінін атап өтті.

Мемлекет басшысы жаңа Ата Заңда Әділетті Қазақстан, заң мен тәртіп, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының мүлтіксіз сақталуы сияқты негізгі қағидаттар нақты көрініс табатынын жеткізді. Білім, ғылым, инновация және мәдениет елдің басты басымдықтары ретінде белгіленеді. Қазақстанның тәуелсіздігі, егемендігі, аумақтық тұтастығы мен унитарлығы өзгермейтін құндылықтар ретінде бекітіледі.

Президент қазіргі Конституцияның тарихи маңызын жоққа шығармай, оның тәуелсіздіктің алғашқы кезеңінде қабылданғанын ескеру қажет екенін айтты. Сол уақыттан бері Қазақстан түбегейлі өзгеріп, халықаралық беделі жоғары мемлекетке айналды. Бүгінгі жаһандық геосаяси және геоэкономикалық өзгерістер елдің құндылықтары мен қағидаттарын конституциялық деңгейде жаңғыртуды талап етеді.

Жаңа Конституция жекелеген түзетулер жиынтығы емес, жаңа тарихи дәуірге сай мемлекетті түбегейлі қайта құруға бағытталған құжат екені атап өтілді. Президент бұл өзгерістер Қазақстанды жаңа қарқынмен дамытуға және әр азаматтың әлеуетін арттыруға мүмкіндік беретініне сенім білдірді. Ата Заңға қатысты түпкілікті шешім жалпыұлттық референдумда қабылданады.

Оқи отырыңыз: Үкімет шетелдік инвестициялар бойынша жаңа көрсеткіштерді жариялады